Home | Literair café | Interviews | interview met Sabine Kuegler

Dochter van de jungle
Interview met Sabine Kuegler over 'Dochter van de jungle'

Blond, sportief geknipt kort haar, een rank figuurtje, 32 jaar... We ontmoeten Sabine Kuegler in Amsterdam. De charmante Duitse, geboren in Nepal, bracht haar jeugd - samen met haar ouders, haar oudere zusje Judith en haar broertje Christian - door in de ontembare jungle van papoea nieuw-guinea, temidden van de Fayu, een voormalige kannibalenstam.

De kleine, blonde Sabine voelde zich er als een vis in het water en voerde samen met haar jongere broertje heel wat kattenkwaad uit. Ze brachten de dagen in de wilde natuur door: al zwemmend in de rivier, zittend rond het houtvuur met haar Fayu-broers en -zussen, slingerend aan lianen, en altijd omringd door het magische, ondoordringbare woud...

Totdat - Sabine is dan zeventien - de dag aanbreekt dat haar ouders haar sturen naar de westerse wereld. In Zwitserland maakt ze kennis met onze cultuur. Langzaam past ze zich aan maar ze beseft dat ze nooit 100% westers, noch 100% Fayu zal zijn...

De jarenlange culturen-struggle van Sabine leverde 'Dochter van de jungle. Een meisje uit de steentijd', een ontroerend boek op. Eenvoudig, avontuurlijk, menselijk, intrigerend, uniek. Trendystyle interviewde Sabine, over haar boek, over de verschillen tussen de westerse cultuur en de primitieve Fayu-cultuur, over de toekomst van de Fayu die voor kort nog zoals in het stenen tijdperk leefden. (foto: Sabine met Fayu-kinderen)

Dochter van de jungle

'Ooit dacht ik: als ik een boek zou schrijven, zou ik beginnen met te beschrijven hoe wij in de jungle dachten dat de westerse wereld zou zijn. We dachten dat in Europa iedereen zou lachen, dat de mensen ons met open armen zouden ontvangen, ons met cadeaus zouden overladen en ons bij hun thuis zouden uitnodigen voor een heerlijke maaltijd, zoals de mensen dat in Indonesië doen. We dachten aan de mensen die allemaal een huis hebben, die alles wat hun hartje begeert in de winkel kunnen kopen en die prachtige spullen hebben. En de laatste zin zou zijn: 'oh, hoe gelukkig moeten deze mensen zijn!' maar toen ik in Europa aankwam, keek niemand naar me, en jarenlang dacht ik dat ik het lelijkste meisje van de wereld was...' vertelt Sabine - overigens heel mooi! - ons in Amsterdam, terwijl ze op deze zonnige lentedag geniet van een warme chocolademelk.
(foto: Sabine en haar broertje Christian op de arm bij een Fayu)

Sabine's verhaal begint uiteindelijk heel anders. Op de eerste pagina van 'Dochter van de jungle' valt te lezen:

'Ik ben ongelukkig, voel me vaak erg verloren (...) mijn leven gaat door. Ik word ouder en vraag me zo langzamerhand af waar ik eigenlijk thuishoor. Ik denk steeds vaker terug aan mijn kinderjaren. Na vijftien jaar in de moderne wereld zou ik me toch perfect moeten hebben aangepast. Kan je jeugd zo'n invloed hebben? (...) ik heb het gevoel niet echt te leven, maar alleen maar te bestaan...'

Sabine trof in Europa een heel andere wereld dan gedacht aan. Het werden harde jaren, waarin ze haar uiterste best deed om zich aan te passen. Ze bouwde een leven op, studeerde economie, werkte in de marketing- en hotelwereld, kreeg vier kinderen, woonde drie jaar in Tokyo, vestigde zich daarna in hamburg, de stad van haar ouders, en schreef uiteindelijk - nog maar net 32 jaar oud - het boek waar we het hier over hebben: 'Dochter van de jungle'. (foto: Sabine, het junglekind)

Anders dan je na de eerste sombere woorden hierboven misschien zult denken, is 'Dochter van de jungle' een zonnig boek waarin ze in kleuren en geuren haar gelukkige jeugdjaren, vol spannende avonturen, opnieuw beleeft. En toch... In al zijn eenvoud zal het heel wat mensen aanzetten om eens meer na te denken over het eigen leven, de eigen cultuur en over gelukkig zijn... Maar nu laten we Sabine weer aan het woord. (foto: een Fayu-krijgsman)

Over Sabine

Waarom schreef je dit boek? Het idee kwam in japan. Ik had - na jaren in Europa - nog steeds veel problemen om me aan te passen aan de moderne wereld. Ik wist niet meer tot welke wereld ik behoorde. Eens had een psycholoog die mij had bestudeerd omdat ik uit een andere cultuur kwam, me geadviseerd een boek te schrijven. Het zou me helpen mijn problemen op te lossen. Ik geloofde hem niet. Jarenlang sprak ik niet over mijn jeugd. Ik hield mijn achtergrond verborgen. En leefde tussen twee werelden. Totdat ik er niet meer uitkwam, en ik mij zijn advies herinnerde. Vandaar 'Dochter van de jungle'. (foto: Sabine met een Fayu-kind - voorhoofden tegen elkaar wrijven is een vorm van begroeting, van vriendschap)

En hielp het? Ja, ik begrijp mezelf nu veel beter. Vroeger vroeg ik me nooit af waarom ik bang was of waarom ik op een bepaalde manier reageerde. Nu weet ik dat ik anders ben omdat ik in een geheel andere cultuur ben opgegroeid. Ik realiseer me dat ik nooit voor 100% in de westerse wereld zal passen, zoals ik nooit 100% Fayu zal zijn. De eerste stap op weg naar gelukkig zijn, is jezelf begrijpen. (foto: het stamhoofd baou)

Was het moeilijk om over je jeugdjaren te schrijven? Nee, het was juist heel fijn. Ik besefte eindelijk hoe gelukkig mijn jeugd is geweest, gelukkig én speciaal. En dat is de reden waarom ik anders ben. Voor het eerst zag ik ook in dat het niet erg is als je anders bent. In de jungle is iedereen gelijk. Daar is het een kwestie van overleven. Maar in de westerse wereld kan je anders, en toch gelukkig, zijn. In het begin probeerde ik juist om hetzelfde te zijn als alle anderen. Ik probeerde deel uit te maken van de gemeenschap en zoveel mogelijk te geven. Maar als je hier in het westen veel geeft, lopen ze juist over je heen. Dat was mijn ervaring. Heel naïef.

Over de westerse en de Fayu cultuur

Een heel verschil dus met de Fayu-cultuur? Ja, in de jungle gaat het om de gemeenschap. Iedereen heeft zijn plaats en deelt alles met elkaar. Hier gaat het om de individuele persoon. Je eigen luxe, je eigen welzijn, je eigen individualiteit. Je hebt je opleiding, je verdient je eigen geld en hebt je eigen huis...

Denk je dat wij hier van de Fayu kunnen leren? Ja. Van hun eenvoud. En de menselijke manier waarop ze met elkaar communiceren. Dat is in de westerse wereld verloren gegaan. Dat realiseerde ik me pas toen ik mijn boek begon te schrijven. In de jungle is lichaamsverzorging totaal verwaarloosd. De mensen gaan dood als vliegen. De Fayu geloven niet in een natuurlijke dood. Ze verrotten levend weg. Maar geestelijk en emotioneel geven ze elkaar alle hulp en steun. Ze zijn volkomen duidelijk en glashelder in de relatie met elkaar. Is iemand triest, dan helpt iedereen deze persoon. Is iemand blij, dan is iedereen blij voor hem of haar. Hier in de westerse wereld is de gezondheidszorg optimaal. Maar de geest wordt vergeten. Mensen steunen elkaar emotioneel niet. Ze proberen elkaar juist de loef af te steken. Heb jij iets nieuws, dan wil de buurman of -vrouw nog iets mooiers. Het is een onzichtbare oorlog. Je weet niet wie vriend of vijand is. Gaat hij of zij je mentaal aanvallen? Geen wonder dat veel mensen hier ongelukkig zijn, en depressief, om het maar niet over het hoge percentage suïcides te hebben.

We zijn het met je eens dat veel mensen hier ongelukkig zijn. We rennen maar door. We staan vroeg op, gaan onder de stromende regen naar het werk, het lukt ons om wat geld weg te zetten, we gaan op vakantie en als we dan weer op krachten zijn gekomen, gaan we weer aan het werk.... Je schrijft er ook over in je boek. Ja, dat was het probleem waar ik mee zat. Ik werkte dag en nacht. En aan het eind van de maand was het geld dat ik verdiend had al weer weg. Ik vroeg me af waar ik voor leefde. Maar nu heb ik een doel.

Ik zet me in voor mijn boek, voor de Fayu. Als ik op mijn sterfbed lig, wil ik echt geleefd hebben. Met alle ups en downs. Ik weet dat het anders kan. Het ontwaken in de jungle was iedere dag weer een belevenis, puur genieten. Een zachte bries die naar binnen waaide. De mangoboom voor ons huis... Het was altijd een bewust moment. Misschien lukt het me dit andere leven over te brengen op andere mensen. Misschien dat er dan iets verandert. Ik weet dat ik maar een kleine bijdrage kan leveren. Maar een klein zaadje kan uitgroeien tot een grote boom. (foto: Sabine kon niet genoeg krijgen van alle dieren in het woud - het liefst had ze ze allemaal mee naar huis genomen)

Wat vind je ervan dat de Fayu in contact zijn gebracht met onze moderne (misschien toch niet zo ideale) cultuur? Zie je dat als positief of negatief. Breng je ze niet uit hun evenwicht? Er was geen evenwicht. De mensen hebben vaak een verkeerd beeld van de stammen die in de jungle leven. Het is waar dat de westerlingen in het verleden veel schade toegebracht hebben. Maar het is belangrijk dat deze stammen niet verloren gaan. Als je ze in hun isolement laat, redden ze niet. Het is nu eenmaal zo dat mensen, als ze geïsoleerd zijn, achteruit gaan in hun ontwikkeling. (foto: een Fayu-vrouw)

Veel mensen wijzen mij erop dat ik de Fayu nu onder de aandacht van het grote publiek heb gebracht en dat ik ze daarmee geen goede dienst heb bewezen. Ze vinden dat deze stammen met rust gelaten moeten worden omdat ze zo gelukkig zijn. Maar het punt is nu juist dat ze niet gelukkig waren. Ze moordden elkaar uit, van de 10 baby's stierven er zeven, de mensen werden gemiddeld 30 tot 35 jaar oud. Ze waren blij met onze tussenkomst.

Mijn ouders hebben de Fayu nooit hun cultuur opgedrongen. De enige invloed die ze hadden, was: er zijn. Ze hebben nooit gezegd wat de Fayu moesten doen. Integendeel, wij ondergingen juist de invloed van de Fayu-cultuur. De hele manier van denken van onze familie veranderde. Het is belangrijk dat je een andere cultuur, hun geloof en taboes, respecteert. Vaak genoeg vergeten mensen, ook toeristen, dat.

Maar jullie hebben een tipje van de sluier opgetild. De Fayu hebben een blik op de moderne wereld geworpen. Ze leren schrijven, rekenen... Misschien willen ze wel naar de stad. Ja, er zijn er al die naar de stad zijn getrokken. Maar de stad in papoea nieuw-guinea is niets in vergelijking met onze moderne wereld. En bovendien: hebben wij het recht om 'nee' te zeggen? Mogen wij ze 'moderne dingen' ontzeggen? Nee! (foto: Sabine's vader met nakire, zijn vertrouwenspersoon bij de Fayu)

Maar aan de andere kant... Als je de moderne dingen niet kent, kun je er ook niet naar verlangen... Dat is waar. Natuurlijk heb je een hele grote verantwoordelijkheid als je deze mensen in aanraking met de buitenwereld brengt. Maar het feit is dat deze vroeg of laat toch komt. Je kunt de civilisatie niet kunt stoppen. En dan kun je er maar beter op voorbereid zijn. Daarom leren mijn ouders de Fayu lezen, rekenen en brengen ze hun de waarde van hun land, van de bomen bij.

Terug naar papoea nieuw-guinea?

Er zal in de jungle de afgelopen jaren vast veel veranderd zijn. Sinds je het eiland op je zeventiende verliet, ben je er niet meer geweest. Waarom niet? Vanwege mijn kinderen. Ik kon ze niet meenemen en ik wilde ze niet langere tijd hier alleen laten.
(foto: zonsovergang over de khili rivier)

Maar wil je terug? Ja, ik ga binnenkort terug. Voor een paar maanden.

Ben je bang dat je teleurgesteld zult zijn? Nee, ik weet dat de dingen die ik mis er zullen zijn: de relaxte atmosfeer, het eet, de hitte. Rondhollen in een korte broek en t-shirt. Ik ben juist bang dat ik, als ik daar ben, niet meer terug naar Europa wil...

Ga je de Fayu vertellen dat je over ze geschreven hebt? Ja, natuurlijk. En hun kennende, zullen ze heel trots zijn. Ze willen vast en zeker allemaal een exemplaar waarin hun naam, iedere keer dat die in het boek voorkomt, aangestreept is.

En kunnen we dan een nieuw boek verwachten? Misschien wel... Ik wilde het eigenlijk bij één boek houden, maar veel mensen vragen me om mijn ervaringen als ik terugga op te schrijven. Ze vinden dat mijn boek een open einde heeft, en dat is eigenlijk ook zo.

Of er een nieuw boek komt, kunnen we je dus nog niet zeggen. We zullen je op de hoogte houden. Maar eerst moeten we maar eens afwachten of Sabine wel terugkomt. Misschien verruilt ze haar moderne leven wel weer voor het zonnige leven op het exotische eiland. Per slot van rekening is ze een 'Dochter van de jungle'.

Dochter van de jungle, Sabine Kuegler, uitgeverij: Sirene, ISBN 9058313565

interview: Alessio Cristianini & Charlotte Mesman