Home | Psyche | Vliegangst overwinnen

Vliegangst? Zo kom je eraan, zo kom je eraf

Je vliegt de hele wereld rond en dan, zomaar op een dag, durf je dat toestel niet meer in. Je hebt vliegangst. Vliegangst kan je in je leven beperken. Het kan je ervan weerhouden om een uitdagende internationale baan (waarvoor je veel moet vliegen) te aanvaarden. En wat dacht je van al die tropische 'Bounty-oorden' die je door je vliegangst nooit zult zien? Vliegangst kan er zelfs voor zorgen dat je niet meer naar huis gaat. Tijdens een vlucht van Amsterdam naar Barcelona ontmoetten we een Spaanse die haar moederland jaren niet gezien had omdat ze niet naar huis durfde te vliegen. Dankzij een therapie overwon zij haar angst en zag zij haar land weer terug (we verzekeren je dat ze ook tijdens hevige turbulentie geen kik heeft gegeven). Het was de ontmoeting met deze Spaanse die ons nieuwsgierig maakte naar vliegangst en vooral het overwinnen van deze angst.

Om meer over vliegen en vliegangst te weten te komen, interviewden we Dr. Lucas van Gerwen, piloot, psycholoog en directeur van Stichting Valk, een instituut waar mensen tegen vliegangst worden behandeld. Hij kent alle ins en outs van deze angst, promoveerde op dit onderwerp en schreef het zelfhulpboek 'Over vliegangst en hoe je ervan afkomt'.

We weten dat het niet gemakkelijk is om een algemeen antwoord te geven, maar wat zijn gewoonlijk de belangrijkste oorzaken van vliegangst? En is het waar dat de angst niet per se direct verbonden hoeft te zijn met het vliegen zelf of een nare ervaring tijdens het vliegen?

Tijdens een periode van stress, worden er vaak angsten ontwikkeld. Dit geld ook voor vliegangst, vliegangst is een typische stressklacht. Niemand wordt met vliegangst geboren, het ontstaat pas later in je leven en hoeft dus helemaal niet te komen door een vliegervaring. Veel mensen met vliegangst hebben last van één of meerdere andere angsten, bijvoorbeeld: angst voor afgesloten ruimten, hoogtevrees, angst dat hen in de lucht iets overkomt en er niet onmiddellijk een arts of ziekenhuis in de buurt is, angst voor ziekte of letsel (angst voor controle verlies), doodsangst, angst voor het onbekende of angst omdat ze aan hun behoefte om altijd macht over de situatie te hebben niet kunnen voldoen (controle drang). Vliegangst is in feite vaak een kapstok van andere achterliggende klachten.

Als je naar deze angsten kijkt is het dus ook niet gezegd dat deze direct verbonden zijn met het vliegen zelf, of wat veel mensen denken door een nare ervaring tijdens het vliegen. De veroorzaker stress speelt hierbij de grootste rol.

Is er een soort overeenkomst te vinden in de mensen die last hebben van vliegangst? Man of vrouw? Leeftijd?

Bij VALK behandelen we jaarlijks ongeveer evenveel mannen als vrouwen, in zo ongeveer alle leeftijdscategorieën. De gemiddelde leeftijd ligt tussen de 25 en 50 jaar, opmerkelijk is dat kinderen onder de 6 geen vliegangst hebben. We hebben bij Stichting VALK in totaal 9000 mensen behandelt, 49% man en 51% vrouw.

Is het waar vliegangst opeens de kop kan opsteken? Ook bij mensen die al jaren zonder probleem vliegen? Komt vliegangst ook bij 'vliegend personeel' (stewards/stewardessen/piloten) voor?

35 op de 100 mensen krijgen in hun leven, in meer of mindere mate, te maken met vliegangst. 14% van de volwassen Nederlandse bevolking vliegt niet vanwege angst maar bij Stichting VALK melden zich slechts 9% van de mensen die nog nooit gevlogen hebben. 91% van de mensen die behandeling vragen hebben dus gevlogen. Vliegangst kan dus ook ontstaan bij mensen die veel gevlogen hebben in hun leven. Ook het cabine personeel (stewards/ stewardessen) zijn gewone mensen die onder stress kunnen komen te staan en daardoor deze angst kunnen ontwikkelen.

Waaruit bestaat behandelingsplan van Stichting VALK tegen vliegangst?

De behandeling bij Stichting VALK begint altijd met een intakegesprek, ook wel diagnostische fase genoemd. Tijdens dit gesprek wordt er gekeken naar de mate van angst en eventuele achterliggende klachten (bijv. claustrofobie etc.). Dit doen we niet alleen door een contact met de psycholoog maar ook door diverse vragenlijsten per computer af te nemen. Aan het einde van dit gesprek heeft de behandelend therapeut een duidelijk beeld van de angsten/klachten en kan met een passend behandelvoorstel komen. Naast therapie in sessies kunnen wij bij VALK ook gebruik maken van een Virtual Reality programma om hoogtevrees en claustrofobie nog beter aan te pakken. Voor de client wordt een therapeutisch maatpak gemaakt doordat alle noodzakelijke achterliggende klachten mee behandeld worden. 60% van alle cliënten komt in een 2-daagse training terecht waarbij, naast veel uitleg, strategieën aangeleerd worden hoe met spanning en angst om te gaan en dit te leren overwinnen. Deze technieken worden in-getraind en geoefend, onder andere in stilstaande vliegtuigen, en we hebben hiervoor de beschikking van een KLM vluchtsimulator (een vliegtuig nabootser). Deze trainingen geven wij 4 keer per maand waarbij we afsluiten met een retourvlucht binnen Europa.

Vliegangst kent vele gradaties, en daarom is het niet voor iedereen nodig een therapeutische behandeling te volgen. Veel mensen zijn al gebaat bij het lezen van een zelfhulpboek "Over vliegangst en hoe je ervan afkomt" uitgegeven door Bruna of bij een zelfhulppakket met 2 boeken en 2 DVD's te bestellen via www.vliegangstvrij.nl.

Wat is de achtergrond/opleiding van de behandelende personen bij Stichting VALK?

Bij Stichting VALK werken geregistreerde Eerstelijns Psychologen, Psychotherapeuten en Europees geregistreerde Luchtvaartpsychologen, waarvan een aantal ook zelf vliegt als piloot en één als purser.

Hoe lang duurt de behandeling en wat zijn de kosten?

Gezien de persoonlijke aanpak is het lastig een gemiddelde duur van een behandeling aan te kunnen geven. Voor Stichting VALK is het belangrijk alle angsten zorgvuldig en secuur aan te pakken en te behandelen. Voor een kostenoverzicht verwijs ik u graag door naar onze website www.valk.org of kunnen mensen contact opnemen met het secretariaat van Stichting VALK. Een groot deel van de behandeling wordt door de zorgverzekeraars vergoed.

Hoe groot is de kans van slagen dat de vliegangst wordt overwonnen?

Stichting VALK heeft een slagingspercentage van 98%, een van de hoogste ter wereld en daar zijn we zeer trots op.

Als iemand zijn/haar vliegangst tijdens de behandeling niet overwint, kan deze behandeling dan in een ander moment worden herhaald?

Mocht het zo zijn dat iemand na het volgen van een training nog niet volledig uitbehandeld is, dan leveren wij bij deze persoon de gewenste nazorg. Voor en na een behandeling worden angsten en klachten zorgvuldig gemeten zodat wij verbetering kunnen zien en tijdig kunnen inspringen bij eventuele problemen. Meer informatie over Stichting VALK kunt u vinden op de website: www.valk.org en voor zelfhulp via de website www.vliegangstvrij.nl.

Met dank aan Dr. Lucas van Gerwen, Stichting VALK